Wojciech Rożdżeński

Udostępnianie dokumentacji medycznej: komu, w jakiej formie i za jaką opłatą

Udostępnianie dokumentacji medycznej jest obowiązkiem każdego podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, który odpowiada prawu pacjenta do dostępu do dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia i udzielonych mu świadczeń (art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, t.j. Dz.U. 2024 poz. 581 ze zm.). Ustawa wyznacza krąg uprawnionych, dopuszczalne formy udostępnienia i maksymalną opłatę, a rozporządzenie wykonawcze wymaga udostępnienia bez zbędnej zwłoki i określa formę odmowy.

Szczegółowe reguły zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1391), które reguluje udostępnianie w § 70 i § 71. Rodzaje dokumentacji i wymogi jej prowadzenia omawia wpis o dokumentacji medycznej, a okresy przechowywania i los dokumentacji po zamknięciu placówki wpis o przechowywaniu dokumentacji medycznej.

Komu placówka udostępnia dokumentację medyczną?

Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu albo osobie upoważnionej przez pacjenta (art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta). Po śmierci pacjenta dokumentację otrzymuje osoba upoważniona przez niego za życia albo osoba, która w chwili zgonu była jego przedstawicielem ustawowym, a także osoba bliska, chyba że udostępnieniu sprzeciwi się inna osoba bliska albo sprzeciwił się mu pacjent za życia (art. 26 ust. 2). Osobą bliską jest małżonek, krewny do drugiego stopnia, powinowaty do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciel ustawowy, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu albo osoba wskazana przez pacjenta (art. 3 ust. 1 pkt 2).

Spór między osobami bliskimi rozstrzyga sąd spadku w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby bliskiej albo osoby wykonującej zawód medyczny, która może się do sądu zwrócić także wtedy, gdy ma uzasadnione wątpliwości, czy żądający udostępnienia albo sprzeciwiający się mu jest osobą bliską (art. 26 ust. 2a). Sprzeciw wyrażony przez pacjenta za życia sąd może przełamać tylko wtedy, gdy udostępnienie jest niezbędne do dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia z tytułu śmierci pacjenta albo do ochrony życia lub zdrowia osoby bliskiej (art. 26 ust. 2b).

Z mocy ustawy dokumentację otrzymują ponadto inne podmioty udzielające świadczeń, jeżeli jest niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych, oraz organy władzy publicznej, w tym Rzecznik Praw Pacjenta, Narodowy Fundusz Zdrowia i organy samorządu zawodów medycznych, w zakresie niezbędnym do wykonywania ich zadań (art. 26 ust. 3 pkt 1 i 2). Ten sam przepis obejmuje między innymi sądy, prokuratury i rzeczników odpowiedzialności zawodowej w związku z prowadzonym postępowaniem, organy rentowe w związku z prowadzonym przez nie postępowaniem oraz zakłady ubezpieczeń, te ostatnie wyłącznie za zgodą pacjenta (art. 26 ust. 3 pkt 3, 5 i 7). Udostępnianie dokumentów kontrolerom omawiają wpisy o kontroli NFZ i o kontroli sanepidu.

W tym katalogu nie ma pracodawcy pacjenta, więc pracodawca może otrzymać dokumentację co do zasady jako osoba upoważniona przez pacjenta. Żądanie organu, który nie powołuje się na podstawę z art. 26 ust. 3, wymaga przed wydaniem sprawdzenia podstawy prawnej i zakresu, bo także organy władzy publicznej otrzymują dokumentację tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania swoich zadań.

W jakiej formie udostępnia się dokumentację medyczną?

Ustawa przewiduje pięć form udostępnienia, a od wybranej formy zależy, czy placówka może pobrać opłatę (art. 27 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta).

Forma udostępnieniaPodstawaOpłata
wgląd w miejscu udzielania świadczeń albo w siedzibie podmiotu, z możliwością sporządzenia notatek lub zdjęćart. 27 ust. 1 pkt 1nie
wyciąg, odpis, kopia lub wydrukart. 27 ust. 1 pkt 2tak, w granicach limitu
wydanie oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotuart. 27 ust. 1 pkt 3nie
przekazanie środkami komunikacji elektronicznejart. 27 ust. 1 pkt 4nie
informatyczny nośnik danychart. 27 ust. 1 pkt 5tak, w granicach limitu
skan dokumentacji papierowej, jeżeli przewiduje go regulamin organizacyjnyart. 27 ust. 3tak, w granicach limitu

Wydanie oryginału jest dopuszczalne tylko na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych oraz wtedy, gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta (art. 27 ust. 1 pkt 3), a placówka zatrzymuje wówczas kopię lub pełny odpis wydanej dokumentacji papierowej (§ 70 ust. 3 rozporządzenia). Na tych samych zasadach, za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu, udostępnia się zdjęcia rentgenowskie wykonane na kliszy (art. 27 ust. 2). Wydruk dokumentacji potwierdza za zgodność osoba upoważniona przez podmiot, opatrując go swoim imieniem, nazwiskiem, stanowiskiem i podpisem (§ 70 ust. 2).

Każde udostępnienie trafia do wykazu, w którym podmiot odnotowuje pacjenta, sposób i zakres udostępnienia, imię i nazwisko odbiorcy innego niż pacjent, a przy udostępnieniu instytucjom z art. 26 ust. 3 i 4 także nazwę uprawnionego organu lub podmiotu, osobę, która udostępniła dokumentację, oraz datę (art. 27 ust. 4). Dostęp do dokumentacji elektronicznej przez System Informacji Medycznej po nowelizacji z 2026 r. opisuje wpis o elektronicznej dokumentacji medycznej.

Ile wynosi opłata za kopię dokumentacji medycznej?

Opłatę ustala podmiot udzielający świadczeń, ale jej wysokość nie może przekroczyć limitów wyrażonych jako ułamek przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego przez Prezesa GUS w „Monitorze Polskim”, przy czym nowa wartość obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po ogłoszeniu (art. 28 ust. 3 i 4 ustawy o prawach pacjenta). Limit obejmuje podatek od towarów i usług, jeżeli usługa jest nim opodatkowana (art. 28 ust. 5), a wysokość opłaty podaje się w regulaminie organizacyjnym (art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy o działalności leczniczej), o czym szerzej we wpisie o regulaminie organizacyjnym podmiotu leczniczego.

Sposób udostępnieniaLimit (art. 28 ust. 4)Maksymalnie od 1.09.2026 do 30.11.2026Maksymalnie od 1.12.2026
jedna strona wyciągu albo odpisu0,002 przeciętnego wynagrodzenia18,46 zł18,63 zł
jedna strona kopii albo wydruku0,00007 przeciętnego wynagrodzenia0,64 zł0,65 zł
informatyczny nośnik danych0,0004 przeciętnego wynagrodzenia3,69 zł3,72 zł

Kwoty wyliczono z przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2026 r. (9233,13 zł, M.P. 2026 poz. 779) i w trzecim kwartale 2026 r. (9317,01 zł, M.P. 2026 poz. 1122), z zaokrągleniem w dół do pełnego grosza.

Opłaty nie pobiera się, gdy dokumentację udostępnia się pacjentowi albo jego przedstawicielowi ustawowemu po raz pierwszy w żądanym zakresie (art. 28 ust. 2a pkt 1), a także w związku z niektórymi postępowaniami prowadzonymi przez Rzecznika Praw Pacjenta i w postępowaniu w sprawie świadczenia kompensacyjnego (art. 28 ust. 2a pkt 1a, 1b i 3). Zwolnienie nie obejmuje osoby upoważnionej przez pacjenta ani osoby bliskiej po jego śmierci, więc za kopię wydaną pełnomocnikowi pacjenta placówka może pobrać opłatę w granicach limitu. Inaczej może być, gdy pełnomocnik żąda w imieniu pacjenta pierwszej kopii jego danych na podstawie art. 15 ust. 3 RODO. Ponieważ art. 28 ust. 1 dopuszcza opłatę tylko za wyciąg, odpis, kopię, wydruk, nośnik danych i skan, wgląd, wydanie oryginału i przekazanie dokumentacji środkami komunikacji elektronicznej pozostają nieodpłatne.

Na tę samą kwestię wpływa prawo dostępu z rozporządzenia (UE) 2016/679 (RODO), zgodnie z którym administrator dostarcza osobie, której dane dotyczą, kopię jej danych, a opłatę w rozsądnej wysokości może pobrać dopiero za kolejne kopie (art. 15 ust. 3 RODO). Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że lekarz jako administrator ma obowiązek bezpłatnie dostarczyć pacjentowi pierwszą kopię jego danych, także gdy wniosek służy celowi niezwiązanemu z ochroną danych, a przepis krajowy nie może obciążyć pacjenta kosztem tej kopii w celu ochrony interesów gospodarczych administratora (wyrok z dnia 26 października 2023 r., C-307/22, FT przeciwko DW). O podstawach przetwarzania danych o zdrowiu pisze wpis o RODO w placówce medycznej.

W jakim terminie trzeba udostępnić dokumentację?

Ustawa o prawach pacjenta nie określa terminu w dniach, a rozporządzenie wymaga, aby dokumentację udostępniać bez zbędnej zwłoki, z zachowaniem jej integralności, poufności i autentyczności (§ 70 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli pacjent żąda kopii swoich danych na podstawie art. 15 RODO, administrator udziela informacji o działaniach podjętych w związku z żądaniem bez zbędnej zwłoki, a w każdym razie w terminie miesiąca od jego otrzymania (art. 12 ust. 3 RODO). Termin ten można przedłużyć o kolejne dwa miesiące z uwagi na skomplikowany charakter lub liczbę żądań, ale o przedłużeniu i jego przyczynach administrator informuje pacjenta w terminie miesiąca od otrzymania żądania.

Kiedy placówka może odmówić wydania dokumentacji medycznej?

Rozporządzenie nie zawiera katalogu przesłanek odmowy, a wymaga, aby w przypadku, gdy udostępnienie nie jest możliwe, odmowę przekazać w postaci elektronicznej albo papierowej, zgodnie z żądaniem uprawnionego organu lub podmiotu, i w każdym przypadku podać jej przyczynę (§ 71 rozporządzenia). Przyczyny odmowy wynikają w praktyce z art. 26 ustawy o prawach pacjenta: żądający nie należy do kręgu uprawnionych, nie przedstawił upoważnienia pacjenta, osoba bliska natrafia na sprzeciw innej osoby bliskiej albo samego pacjenta wyrażony za życia, a organ żąda dokumentacji w zakresie szerszym niż niezbędny do wykonywania jego zadań.

Odmowa bez podania przyczyny narusza § 71 rozporządzenia, a odmowa wobec osoby uprawnionej narusza prawo pacjenta do dokumentacji (art. 23 ust. 1 i art. 26 ustawy o prawach pacjenta), dlatego procedura udostępniania powinna wskazywać osobę, która weryfikuje tożsamość i upoważnienie, osobę podpisującą odmowę oraz sposób odnotowania udostępnienia w wykazie z art. 27 ust. 4.

Kto udostępnia dokumentację po zamknięciu placówki?

Dokumentację medyczną prowadzoną w postaci elektronicznej po zaprzestaniu działalności leczniczej przechowuje i udostępnia w Systemie Informacji Medycznej jednostka podległa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, a podmiot przed zaprzestaniem działalności informuje pacjentów o miejscu jej przechowywania i udostępniania (art. 30a ust. 9 ustawy o prawach pacjenta). Zasady dotyczące dokumentacji papierowej i okresy przechowywania omawia wpis o przechowywaniu dokumentacji medycznej.

Kiedy skorzystać z pomocy prawnika?

Pomoc prawnika przydaje się zwłaszcza przy opracowaniu procedury udostępniania i wzorów upoważnień, przy ustaleniu w regulaminie organizacyjnym opłat zgodnych z limitem i zwolnieniami, przy ocenie żądań osób bliskich zmarłego pacjenta, zwłaszcza gdy pacjent wyraził sprzeciw albo osoby bliskie się spierają, oraz przy żądaniach organów, które nie wskazują podstawy prawnej. Przegląd procedur dotyczących dokumentacji medycznej wchodzi w zakres obsługi prawnej podmiotów leczniczych, z której korzystają szpitale, przychodnie i centra medyczne; zapraszam do kontaktu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy za pierwszą kopię dokumentacji medycznej można pobrać opłatę?

Nie, jeżeli kopię otrzymuje pacjent albo jego przedstawiciel ustawowy i jest to pierwsze udostępnienie w żądanym zakresie (art. 28 ust. 2a pkt 1 ustawy o prawach pacjenta). Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepis krajowy nie może, w celu ochrony interesów gospodarczych administratora, obciążyć pacjenta kosztem pierwszej kopii jego danych (wyrok z dnia 26 października 2023 r., C-307/22).

Czy osoba upoważniona przez pacjenta płaci za kopię dokumentacji?

Zwolnienie z art. 28 ust. 2a pkt 1 ustawy o prawach pacjenta obejmuje wyłącznie pacjenta i jego przedstawiciela ustawowego, więc od osoby upoważnionej placówka może pobrać opłatę ustaloną w regulaminie, nie wyższą niż limit z art. 28 ust. 4. Inaczej może być, gdy pełnomocnik żąda w imieniu pacjenta pierwszej kopii jego danych na podstawie art. 15 ust. 3 RODO.

Czy rodzina zmarłego pacjenta może otrzymać jego dokumentację medyczną?

Dokumentację otrzymuje osoba upoważniona przez pacjenta za życia, jego przedstawiciel ustawowy z chwili zgonu oraz osoba bliska, chyba że sprzeciwi się temu inna osoba bliska albo sprzeciwił się temu pacjent za życia (art. 26 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta). Spór między osobami bliskimi, a także wniosek o udostępnienie mimo sprzeciwu pacjenta, rozpoznaje sąd spadku w postępowaniu nieprocesowym (art. 26 ust. 2a i 2b).

Czy pracodawca może żądać dokumentacji medycznej pracownika?

Pracodawcy nie ma w katalogu podmiotów, którym dokumentację udostępnia się z mocy ustawy (art. 26 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta), więc może ją otrzymać co do zasady jako osoba upoważniona przez pacjenta.

W jakim terminie placówka musi wydać dokumentację medyczną?

Rozporządzenie o dokumentacji medycznej wymaga udostępnienia bez zbędnej zwłoki (§ 70 ust. 1), a przy żądaniu kopii danych na podstawie art. 15 RODO administrator udziela informacji najpóźniej w terminie miesiąca, z możliwością przedłużenia o dwa miesiące (art. 12 ust. 3 RODO).

Czy odmowa wydania dokumentacji medycznej wymaga uzasadnienia?

Tak, ponieważ odmowę przekazuje się w postaci elektronicznej albo papierowej, zgodnie z żądaniem uprawnionego, i w każdym przypadku podaje się jej przyczynę (§ 71 rozporządzenia o dokumentacji medycznej).

Powiązane zagadnienia


Stan prawny na dzień 17 listopada 2026 r. Opracowanie: adw. dr Wojciech Rożdżeński, adwokat i doktor nauk prawnych, partner w kancelarii MBSK, specjalizacja prawo medyczne i farmaceutyczne.

adw. dr Wojciech Rożdżeński

Adwokat. Doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Zastępca redaktora naczelnego „Przeglądu Prawa Medycznego”.

Ostatnia aktualizacja: 17.11.2026 r.Wszystkie teksty