Sprzedaż placówki medycznej polega na zbyciu udziałów spółki prowadzącej podmiot leczniczy albo na zbyciu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Wybór formy przesądza o losie wpisu w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą, umowy z NFZ i personelu, a inwestor bada każdy z tych elementów w due diligence przed podpisaniem umowy.
Wpis opisuje transakcję z perspektywy sprzedającego, który przed udostępnieniem dokumentów inwestorowi porządkuje je we własnym zakresie, co określa się jako vendor due diligence. Ryzyka widziane od strony nabywcy omawia wpis o zakupie placówki medycznej, a zakres samego badania strona o due diligence podmiotu leczniczego.
Udziały czy przedsiębiorstwo: co sprzedaje właściciel placówki?
Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej, a w jego skład wchodzą w szczególności prawa z umów najmu, koncesje, licencje i zezwolenia oraz księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności (art. 55¹ Kodeksu cywilnego). Umowa, której przedmiotem jest przedsiębiorstwo, obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, chyba że co innego wynika z jej treści albo z przepisów szczególnych (art. 55² k.c.), a w ochronie zdrowia przepisem szczególnym tego rodzaju jest wymóg zgody Prezesa NFZ na przeniesienie umowy o udzielanie świadczeń, omówiony niżej.
Zbycie przedsiębiorstwa wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a gdy zbywca jest wpisany do rejestru, zbycie podlega wpisowi (art. 75¹ § 1 i 2 k.c.). Nabywca odpowiada solidarnie ze zbywcą za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o nich mimo należytej staranności, przy czym jego odpowiedzialność ogranicza się do wartości przedsiębiorstwa i bez zgody wierzyciela nie można jej wyłączyć ani ograniczyć (art. 55⁴ k.c.). Z tego powodu kupujący przedsiębiorstwo oczekuje od sprzedającego pełnej listy zobowiązań i zapewnienia w umowie sprzedaży, że lista ta jest kompletna.
Przy sprzedaży udziałów podmiot leczniczy pozostaje tą samą spółką, a zmieniają się jej wspólnicy. Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uzależnić zbycie udziałów od zgody spółki albo w inny sposób je ograniczyć, a jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zgody udziela zarząd w formie pisemnej (art. 182 § 1-3 Kodeksu spółek handlowych). Przejście udziałów jest skuteczne wobec spółki od chwili, gdy otrzyma ona zawiadomienie wraz z dowodem dokonania czynności (art. 187 § 1 k.s.h.), dlatego przed rozmowami z inwestorem należy sprawdzić umowę spółki pod kątem prawa pierwszeństwa, wymogu zgody i innych ograniczeń.
Gdy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sprzedaje przedsiębiorstwo albo jego zorganizowaną część, potrzebna jest uchwała wspólników podjęta większością dwóch trzecich głosów, o ile umowa spółki nie przewiduje surowszych warunków (art. 228 pkt 3 i art. 246 § 1 k.s.h.). Czynność dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna, choć zgodę można wyrazić także po złożeniu oświadczenia, nie później niż w terminie dwóch miesięcy (art. 17 § 1 i 2 k.s.h.).
Co dzieje się z wpisem w RPWDL przy sprzedaży placówki?
Wniosek o wpis do rejestru składa podmiot, który zamierza wykonywać działalność leczniczą jako podmiot leczniczy, a działalność można rozpocząć dopiero po uzyskaniu wpisu (art. 100 ust. 1 i art. 103 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej). Ustawa wiąże więc wpis z podmiotem wykonującym działalność, w związku z czym nabywca przedsiębiorstwa musi uzyskać własny wpis przed dniem, w którym przejmie udzielanie świadczeń, a sprzedający po zaprzestaniu działalności składa wniosek o wykreślenie (art. 108 ust. 2 pkt 5).
Sprzedaż udziałów pozostawia wpis przy spółce, jednak zmiany towarzyszące transakcji, takie jak zmiana firmy, siedziby, nazwy zakładu leczniczego albo zakresu świadczeń, trzeba zgłosić organowi prowadzącemu rejestr w terminie 14 dni od ich powstania (art. 107 ust. 1 u.d.l.). Za niezgłoszenie zmiany w terminie organ może nałożyć karę pieniężną do dziesięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 107 ust. 2). Rozbieżności między wpisem a faktycznym zakresem działalności należy usunąć przed udostępnieniem dokumentów inwestorowi, a tryb zgłaszania zmian opisuje wpis o zmianie wpisu w RPWDL.
Czy umowa z NFZ przechodzi na kupującego?
Do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 155 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Odrębną regułę ustawa przewiduje dla przeniesienia umowy, które wymaga pisemnej zgody Prezesa Funduszu, chyba że sama umowa z Funduszem stanowi inaczej (art. 155 ust. 5). Przy sprzedaży przedsiębiorstwa zgoda Prezesa Funduszu staje się więc warunkiem, od którego zależy, czy kupujący otrzyma kontrakt razem z placówką, i powinna znaleźć się w harmonogramie transakcji jako warunek zamknięcia.
Niezależnie od przeniesienia umowy obowiązki informacyjne świadczeniodawcy określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (t.j. Dz.U. 2026 poz. 712 ze zm.), zwane dalej ogólnymi warunkami umów. Świadczeniodawca, który zamierza dokonać zmian podstaw formalno-prawnych prowadzonej działalności mających wpływ na sposób realizacji umowy, informuje o tym zamiarze na piśmie Prezesa Funduszu albo dyrektora oddziału wojewódzkiego najpóźniej 30 dni przed ich dokonaniem, a o dokonaniu zmian w ciągu 7 dni (§ 34 ust. 1 ogólnych warunków umów). O zamiarze zaprzestania działalności świadczeniodawca informuje Fundusz niezwłocznie (§ 34 ust. 2). Sprzedaż udziałów nie zmienia strony umowy, ale gdy wraz z nią zmieniają się zarząd, kierownik podmiotu albo organizacja udzielania świadczeń, zawiadomienie Funduszu w terminie z § 34 ust. 1 ogranicza ryzyko sporu, ponieważ przepis nie definiuje zmian podstaw formalno-prawnych, a ocenę ich wpływu na realizację umowy przeprowadza Fundusz. Zasady zawierania i realizacji umów omawia wpis o umowach z NFZ.
Co dzieje się z personelem przy sprzedaży przychodni?
W razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nowy pracodawca staje się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy, a za zobowiązania ze stosunku pracy powstałe przed przejściem części zakładu dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie (art. 23¹ § 1 i 2 Kodeksu pracy). Jeżeli u żadnego z pracodawców nie działają zakładowe organizacje związkowe, obaj informują pracowników o terminie, przyczynach i skutkach przejścia co najmniej na 30 dni przed przewidywanym terminem (art. 23¹ § 3).
Pracownik może w ciągu 2 miesięcy od przejścia rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia, za siedmiodniowym uprzedzeniem, ze skutkami przewidzianymi dla rozwiązania umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem, a samo przejście nie może uzasadniać wypowiedzenia przez pracodawcę (art. 23¹ § 4 i 6). Przepis dotyczy stosunków pracy, dlatego los kontraktów cywilnoprawnych lekarzy i pielęgniarek rozstrzyga ich treść i umowa transakcyjna, a sprzedający powinien przed udostępnieniem dokumentów sprawdzić, czy kontrakty nie wygasają ani nie dają kontrahentom prawa wypowiedzenia w razie zmiany strony. Przy sprzedaży udziałów pracodawca pozostaje ten sam, więc art. 23¹ nie znajduje zastosowania.
Jak przygotować dokumentację medyczną i dane pacjentów do badania inwestora?
Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych prowadzi, przechowuje i udostępnia dokumentację medyczną oraz zapewnia ochronę danych w niej zawartych (art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Do przetwarzania tych danych w celu ochrony zdrowia, udzielania świadczeń i zarządzania nimi oraz utrzymania i zabezpieczenia systemu teleinformatycznego uprawnione są osoby wykonujące zawód medyczny i osoby wykonujące czynności pomocnicze na podstawie upoważnienia administratora (art. 24 ust. 2), a pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy informacji z nim związanych (art. 13). Ocena placówki przez inwestora nie należy do celów wymienionych w art. 24 ust. 2, więc data room powinien zawierać procedury, wzory, rejestry i umowy powierzenia, a próbki dokumentacji wyłącznie po anonimizacji, co rozwijają wpisy o tajemnicy lekarskiej i RODO w placówce medycznej.
Przy sprzedaży przedsiębiorstwa, po której sprzedający zaprzestaje działalności leczniczej, dokumentację medyczną przejmuje podmiot, który przejął jego zadania, a przekazanie musi zabezpieczać dokumentację przed zniszczeniem, utratą i dostępem osób nieuprawnionych (art. 30a ust. 1 i 2 u.p.p.). Sposób i moment przekazania dokumentacji warto więc opisać w umowie transakcyjnej, łącznie ze wskazaniem podmiotu, który od dnia zamknięcia udostępnia ją pacjentom.
Jaki wpływ ma sprzedaż na ubezpieczenie OC podmiotu leczniczego?
Podmiot leczniczy jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmującą szkody będące następstwem udzielania świadczeń albo niezgodnego z prawem zaniechania ich udzielania, a obowiązek ten powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym rozpoczęcie działalności (art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 25 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.l.). Nabywca przedsiębiorstwa zawiera zatem własną polisę przed przejęciem świadczeń, a przy sprzedaży udziałów inwestor sprawdza ciągłość dotychczasowych polis, ponieważ spółka pozostaje stroną odpowiedzialną za szkody wyrządzone pacjentom przed transakcją. Wymogi co do sumy gwarancyjnej omawia wpis o OC podmiotu leczniczego.
Co sprawdzić przed otwarciem data roomu?
Przygotowanie sprzedającego polega na przejrzeniu dokumentów tymi samymi kryteriami, które zastosuje inwestor, i na usunięciu rozbieżności, zanim trafią do raportu z badania i do negocjacji ceny.
| Obszar | Co sprawdzić przed udostępnieniem dokumentów | Podstawa |
|---|---|---|
| Wpis w RPWDL | zgodność danych, miejsc udzielania świadczeń i zakresu z faktyczną działalnością; terminowość zgłoszeń zmian | art. 107 ust. 1 i 2 u.d.l. |
| Umowa z NFZ | postanowienia o przeniesieniu praw i obowiązków; terminy zawiadomień o planowanych zmianach | art. 155 ust. 5 u.ś.o.z.; § 34 ogólnych warunków umów |
| Umowa spółki i uchwały | ograniczenia zbycia udziałów; wymagane uchwały przy zbyciu przedsiębiorstwa | art. 182, 228 pkt 3, 246 § 1 i 17 § 1 k.s.h. |
| Zobowiązania | kompletna lista zobowiązań związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa | art. 55⁴ k.c. |
| Personel | lista pracowników i kontraktów cywilnoprawnych; klauzule wypowiedzenia przy zmianie strony | art. 23¹ k.p. |
| Ubezpieczenie OC | ciągłość polis i zakres ochrony za cały okres działalności | art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 25 u.d.l. |
| Dokumentacja medyczna | procedury i umowy powierzenia w data roomie; dane pacjentów wyłącznie po anonimizacji | art. 13 i 24 u.p.p. |
| Lokal | umowa najmu obejmująca działalność leczniczą i jej przeniesienie przy sprzedaży przedsiębiorstwa | art. 55¹ pkt 3 k.c. |
Kiedy skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawnika przydaje się przed pierwszą rozmową z inwestorem, kiedy jeszcze można wybrać między sprzedażą udziałów a sprzedażą przedsiębiorstwa i zaplanować kolejność wpisu, zgody Prezesa Funduszu i przejścia personelu, a także przy porządkowaniu dokumentów przed otwarciem data roomu. Badanie przeprowadzone na zlecenie sprzedającego według tej samej metodyki, którą stosuje inwestor, opisuje strona o due diligence podmiotu leczniczego, a stałą współpracę strona obsługa prawna podmiotów leczniczych.
W razie pytań dotyczących sprzedaży placówki medycznej zapraszam do kontaktu.
Najczęściej zadawane pytania
Przy sprzedaży przedsiębiorstwa tak, ponieważ wniosek o wpis składa podmiot, który zamierza wykonywać działalność leczniczą, a działalność można rozpocząć dopiero po uzyskaniu wpisu (art. 100 ust. 1 i art. 103 ustawy o działalności leczniczej). Sprzedaż udziałów pozostawia wpis przy spółce, a zmiany danych zgłasza się w terminie 14 dni (art. 107 ust. 1).
Przeniesienie praw i obowiązków z umowy z Funduszem wymaga pisemnej zgody Prezesa Funduszu, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 155 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). O zamiarze zmian podstaw formalno-prawnych działalności świadczeniodawca informuje Fundusz najpóźniej 30 dni przed ich dokonaniem (§ 34 ust. 1 ogólnych warunków umów).
Przy sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego części nowy pracodawca staje się z mocy prawa stroną dotychczasowych stosunków pracy (art. 23¹ § 1 Kodeksu pracy). Przepis nie obejmuje kontraktów cywilnoprawnych, których los zależy od ich treści i od umowy sprzedaży.
Przepisy wskazują cele i osoby uprawnione do przetwarzania danych z dokumentacji medycznej, a ocena placówki przez inwestora do tych celów nie należy (art. 24 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Badanie obejmuje zatem procedury, rejestry i umowy, a dokumentację pacjentów wyłącznie w formie zanonimizowanej.
Nabywca przedsiębiorstwa odpowiada solidarnie ze zbywcą za zobowiązania związane z jego prowadzeniem, chyba że mimo należytej staranności o nich nie wiedział, do wartości nabytego przedsiębiorstwa, a odpowiedzialności tej nie można wyłączyć bez zgody wierzyciela (art. 55⁴ Kodeksu cywilnego). Sprzedaż udziałów nie zmienia dłużnika, bo zobowiązania pozostają w spółce.
Powiązane zagadnienia
- Zakup placówki medycznej
- Due diligence podmiotu leczniczego
- Zmiana wpisu w RPWDL
- Umowy z NFZ i kontraktowanie świadczeń
- OC podmiotu leczniczego
- Obsługa prawna podmiotów leczniczych
- Umowa kontraktowa lekarza
Stan prawny na dzień 12 listopada 2026 r. Opracowanie: adw. dr Wojciech Rożdżeński, adwokat i doktor nauk prawnych, partner w kancelarii MBSK, specjalizacja prawo medyczne i farmaceutyczne.