Wojciech Rożdżeński

Wyciek danych w placówce medycznej: obowiązki w pierwszych 72 godzinach

Wyciek danych w placówce medycznej to naruszenie ochrony danych osobowych, które podmiot leczniczy jako administrator zgłasza Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości w ciągu 72 godzin od jego stwierdzenia. Gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko dla pacjentów, administrator zawiadamia także ich (art. 33 i 34 RODO).

Obowiązki te wynikają z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO), a w placówce leczniczej nakładają się na nie przepisy o tajemnicy medycznej i, w większych podmiotach, ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Wpis dotyczy postępowania po incydencie; podstawy przetwarzania, rejestr czynności, inspektora i ocenę skutków omawia wpis o RODO w placówce medycznej.

Czym jest naruszenie ochrony danych osobowych w placówce medycznej?

Naruszenie ochrony danych osobowych to naruszenie bezpieczeństwa prowadzące do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utracenia, zmodyfikowania, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych przesyłanych, przechowywanych lub w inny sposób przetwarzanych (art. 4 pkt 12 RODO). Definicja obejmuje zarówno atak z zewnątrz, jak i zwykły błąd pracownika, więc mieści się w niej wynik badania wysłany na adres innego pacjenta, zgubiony laptop z kartoteką, wgląd pracownika w dokumentację osoby, której nie leczy, a także zaszyfrowanie systemu gabinetowego przez oprogramowanie ransomware, które odcina placówkę od dokumentacji.

W podmiocie leczniczym naruszenie dotyczy z reguły danych o zdrowiu, które obejmują informacje o zdrowiu fizycznym lub psychicznym, w tym o samym korzystaniu z usług opieki zdrowotnej (art. 4 pkt 15 RODO) i należą do szczególnych kategorii danych z art. 9 ust. 1 RODO, dlatego ujawnieniem danych o zdrowiu jest także informacja, że konkretna osoba była pacjentem poradni, nawet bez rozpoznania.

Od kiedy liczy się 72 godziny i kiedy zgłoszenie do UODO nie jest wymagane?

Administrator zgłasza naruszenie organowi nadzorczemu bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości nie później niż w terminie 72 godzin po stwierdzeniu naruszenia, a do zgłoszenia przekazanego po tym terminie dołącza wyjaśnienie przyczyn opóźnienia (art. 33 ust. 1 RODO). Termin biegnie od stwierdzenia naruszenia, a nie od jego wystąpienia, i jest liczony w godzinach, więc biegnie także w weekend i święta. Organem nadzorczym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Zgłoszenia nie dokonuje się, gdy jest mało prawdopodobne, by naruszenie skutkowało ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób fizycznych (art. 33 ust. 1 RODO). Przy danych o zdrowiu wykazanie, że ryzyko jest mało prawdopodobne, będzie trudne, dlatego decyzja o niezgłoszeniu wymaga pisemnego uzasadnienia w dokumentacji naruszenia. Jeżeli pełnych informacji nie da się zebrać w 72 godziny, administrator może przekazywać je sukcesywnie, bez zbędnej zwłoki (art. 33 ust. 4 RODO), co pozwala zgłosić naruszenie w terminie i uzupełnić je po ustaleniu skali.

Co musi zawierać zgłoszenie naruszenia do Prezesa UODO?

Zgłoszenie musi co najmniej opisywać charakter naruszenia, w tym w miarę możliwości kategorie i przybliżoną liczbę osób oraz kategorie i przybliżoną liczbę wpisów danych, wskazywać imię i nazwisko oraz dane kontaktowe inspektora ochrony danych albo innego punktu kontaktowego, opisywać możliwe konsekwencje naruszenia oraz środki zastosowane lub proponowane w celu zaradzenia mu i zminimalizowania jego skutków (art. 33 ust. 3 RODO).

W pierwszych godzinach placówka zwykle zna tylko część tych danych. Do zgłoszenia potrzebne są przynajmniej: zakres systemów i dokumentów objętych incydentem, przybliżona liczba pacjentów i to, czy dotyczy on dokumentacji medycznej, oraz pierwsze działania, takie jak odcięcie dostępu, zmiana haseł czy wezwanie odbiorcy do usunięcia omyłkowo wysłanej wiadomości.

ObowiązekTerminAdresatPrzepis
zgłoszenie naruszenia przez procesorabez zbędnej zwłoki po stwierdzeniuadministrator (placówka)art. 33 ust. 2 RODO
zgłoszenie naruszenia przez administratorabez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości do 72 godzin po stwierdzeniuPrezes UODOart. 33 ust. 1 RODO
zawiadomienie pacjentów przy wysokim ryzykubez zbędnej zwłokipacjenci, których dane dotycząart. 34 ust. 1 RODO
udokumentowanie naruszenia, także niezgłaszanegobrak odrębnego terminudokumentacja wewnętrznaart. 33 ust. 5 RODO
wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym (podmiot kluczowy lub ważny)do 24 godzin od wykryciawłaściwy CSIRTart. 11 ust. 1 pkt 4 KSC
zgłoszenie incydentu poważnego (podmiot kluczowy lub ważny)do 72 godzin od wykryciawłaściwy CSIRTart. 11 ust. 1 pkt 4a KSC

Kiedy placówka musi zawiadomić pacjentów o wycieku danych?

Jeżeli naruszenie może powodować wysokie ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych, administrator bez zbędnej zwłoki zawiadamia osoby, których dane dotyczą (art. 34 ust. 1 RODO). Zawiadomienie jasnym i prostym językiem opisuje charakter naruszenia i zawiera co najmniej dane kontaktowe inspektora lub punktu kontaktowego, możliwe konsekwencje oraz zastosowane lub proponowane środki (art. 34 ust. 2 RODO). Do zawiadomienia pacjentów potrzebne jest ryzyko wysokie, podczas gdy zgłoszenie do Prezesa UODO jest wymagane zawsze, gdy ryzyka nie można uznać za mało prawdopodobne.

Zawiadomienie nie jest wymagane, gdy administrator zastosował do tych danych środki ochrony, takie jak szyfrowanie, uniemożliwiające odczyt osobom nieuprawnionym, gdy następnie zastosował środki eliminujące prawdopodobieństwo wysokiego ryzyka, albo gdy zawiadomienie wymagałoby niewspółmiernie dużego wysiłku; w tym ostatnim przypadku wydaje się publiczny komunikat lub stosuje podobny środek, który poinformuje pacjentów w równie skuteczny sposób (art. 34 ust. 3 RODO). Prezes UODO może zażądać zawiadomienia pacjentów albo stwierdzić, że spełniony został jeden z tych warunków (art. 34 ust. 4 RODO). Zgubienie laptopa z zaszyfrowanym dyskiem z reguły mieści się w wyjątku z art. 34 ust. 3 lit. a, a utrata niezaszyfrowanego nośnika z kartoteką już w nim się nie mieści.

Jak dokumentować naruszenie, które nie wymaga zgłoszenia?

Administrator dokumentuje wszelkie naruszenia ochrony danych osobowych, w tym ich okoliczności, skutki i podjęte działania zaradcze, w sposób pozwalający organowi nadzorczemu zweryfikować przestrzeganie obowiązków z art. 33 (art. 33 ust. 5 RODO). Obowiązek obejmuje także naruszenia, których placówka nie zgłosiła, a w tej dokumentacji powinna znaleźć się ocena ryzyka uzasadniająca rezygnację ze zgłoszenia.

Jaką rolę mają dostawca systemu i inspektor ochrony danych?

Podmiot przetwarzający, na przykład dostawca systemu gabinetowego, laboratorium zewnętrzne czy firma hostingowa, po stwierdzeniu naruszenia bez zbędnej zwłoki zgłasza je administratorowi (art. 33 ust. 2 RODO), a umowa powierzenia zobowiązuje go do pomocy administratorowi w wywiązaniu się z obowiązków określonych w art. 32-36 RODO (art. 28 ust. 3 lit. f). Termin 72 godzin wiąże placówkę jako administratora, dlatego w umowie powierzenia warto zastrzec dla procesora konkretny, krótki termin powiadomienia i zakres przekazywanych informacji. Przy systemach podłączonych do platformy P1 incydent może dodatkowo skutkować ograniczeniem albo zablokowaniem dostępu, co opisuje wpis o elektronicznej dokumentacji medycznej.

Inspektor ochrony danych jest wskazywany w zgłoszeniu jako punkt kontaktowy (art. 33 ust. 3 lit. b RODO), a do jego zadań należy współpraca z organem nadzorczym i pełnienie funkcji punktu kontaktowego dla tego organu (art. 39 ust. 1 lit. d i e RODO). Decyzję o zgłoszeniu podejmuje administrator, a w jego imieniu kierownik podmiotu leczniczego albo zarząd spółki.

Czy wyciek danych jest też incydentem w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa?

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (t.j. Dz.U. 2026 poz. 20 ze zm.), po nowelizacji z dnia 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązującej od 3 kwietnia 2026 r., wymienia podmiot leczniczy w załączniku nr 1 w sektorze ochrona zdrowia. Podmiot leczniczy, który przewyższa kryteria średniego przedsiębiorcy, jest podmiotem kluczowym, a który je spełnia, podmiotem ważnym (art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1). Podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą jest podmiotem ważnym, jeżeli zatrudnia od 50 do 249 osób, a kluczowym od 250 osób (art. 5 ust. 8), co pozostawia małą przychodnię co do zasady poza ustawą.

Podmiot kluczowy lub ważny klasyfikuje incydent jako poważny według progów, zgłasza wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu poważnego w ciągu 72 godzin od wykrycia oraz sprawozdanie końcowe nie później niż w ciągu miesiąca od zgłoszenia (art. 11 ust. 1 pkt 3-4c) i informuje użytkowników swoich usług o incydencie poważnym, który niekorzystnie wpływa na ich świadczenie (art. 11 ust. 2b). Zgłoszenie do CSIRT i zgłoszenie do Prezesa UODO są odrębnymi obowiązkami, a terminy biegną od innych zdarzeń: „wykrycia” incydentu w ustawie i „stwierdzenia” naruszenia w RODO.

Podmioty, które w dniu wejścia w życie nowelizacji spełniały przesłanki uznania za kluczowe albo ważne, realizują obowiązki z rozdziału 3 ustawy w terminie 12 miesięcy od tego dnia (art. 33 ust. 1 ustawy zmieniającej), czyli do 3 kwietnia 2027 r., natomiast dotychczasowi operatorzy usług kluczowych zgłaszają incydenty w nowym trybie w terminie 6 miesięcy od wejścia nowelizacji w życie (art. 33 ust. 4). Kary pieniężne z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa mogą być nałożone po raz pierwszy po upływie 2 lat od wejścia nowelizacji w życie (art. 35 ustawy zmieniającej).

Co wyciek danych oznacza dla tajemnicy medycznej?

Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny informacji z nim związanych (art. 13 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta), a osoby te są obowiązane zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, w szczególności ze stanem jego zdrowia (art. 14 ust. 1). Wyciek dokumentacji jest więc jednocześnie naruszeniem RODO i naruszeniem prawa pacjenta, którego zakres i wyjątki opisuje wpis o tajemnicy lekarskiej i medycznej.

Po stronie cywilnej w razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta), a niezależnie od tego każda osoba, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową w wyniku naruszenia RODO, może żądać odszkodowania od administratora, a od podmiotu przetwarzającego wtedy, gdy nie dopełnił obowiązków nałożonych na niego przez RODO albo działał poza instrukcjami administratora (art. 82 ust. 1 i 2 RODO).

Jakie kary grożą za niezgłoszenie wycieku danych?

Naruszenie obowiązków administratora i podmiotu przetwarzającego z art. 25-39 RODO, w tym obowiązku zgłoszenia i zawiadomienia z art. 33 i 34, podlega administracyjnej karze pieniężnej do 10 000 000 EUR, a w przypadku przedsiębiorstwa do 2% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, przy czym stosuje się kwotę wyższą (art. 83 ust. 4 lit. a RODO). Ustalając karę, organ bierze pod uwagę między innymi sposób, w jaki dowiedział się o naruszeniu, w szczególności czy i w jakim zakresie administrator je zgłosił (art. 83 ust. 2 lit. h RODO).

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. 2019 poz. 1781 ze zm.) ogranicza karę dla jednostek sektora finansów publicznych do 100 000 zł (art. 102 ust. 1 pkt 1), a do tych jednostek należą samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (art. 9 pkt 10 ustawy o finansach publicznych). Szpital lub przychodnia działające jako spółka kapitałowa odpowiadają na zasadach ogólnych art. 83 RODO (art. 101 ustawy o ochronie danych osobowych).

Kiedy skorzystać z pomocy prawnika?

Pomoc prawnika przydaje się w pierwszych godzinach po incydencie, przy ocenie, czy naruszenie wymaga zgłoszenia i zawiadomienia pacjentów, przy redakcji zgłoszenia do Prezesa UODO i komunikatu dla pacjentów oraz przy ustaleniu, czy podmiot podlega równolegle ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Wcześniej warto przygotować procedurę reagowania na naruszenia, wzór rejestru i postanowienia umów powierzenia z dostawcami systemów, co obejmuje obsługa prawna podmiotów leczniczych. Przy zmianie właściciela placówki historię naruszeń i postępowań przed Prezesem UODO ocenia się w ramach due diligence podmiotu leczniczego.

W razie pytań dotyczących naruszenia ochrony danych w placówce medycznej zapraszam do kontaktu.

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu ma placówka medyczna na zgłoszenie wycieku danych do UODO?

Placówka zgłasza naruszenie Prezesowi UODO bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości nie później niż w terminie 72 godzin od jego stwierdzenia, a zgłoszenie późniejsze uzasadnia (art. 33 ust. 1 RODO). Termin biegnie od stwierdzenia naruszenia, także w dni wolne od pracy.

Czy każde naruszenie ochrony danych trzeba zgłaszać do UODO?

Nie. Zgłoszenia nie dokonuje się, gdy jest mało prawdopodobne, by naruszenie skutkowało ryzykiem dla praw lub wolności osób (art. 33 ust. 1 RODO). Każde naruszenie, także niezgłoszone, administrator musi jednak udokumentować (art. 33 ust. 5 RODO).

Kiedy trzeba poinformować pacjentów o wycieku danych?

Gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko naruszenia ich praw lub wolności (art. 34 ust. 1 RODO). Zawiadomienie nie jest wymagane między innymi wtedy, gdy dane były zaszyfrowane w sposób uniemożliwiający odczyt osobom nieuprawnionym (art. 34 ust. 3 lit. a RODO).

Kto zgłasza naruszenie, gdy wyciek nastąpił u dostawcy systemu gabinetowego?

Zgłasza placówka jako administrator. Dostawca jako podmiot przetwarzający ma obowiązek bez zbędnej zwłoki powiadomić placówkę o naruszeniu (art. 33 ust. 2 RODO), a termin 72 godzin biegnie dla administratora od stwierdzenia naruszenia.

Jaka kara grozi szpitalowi za niezgłoszenie naruszenia ochrony danych?

Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej odpowiada do 100 000 zł (art. 102 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych). Szpital działający jako spółka podlega karze do 10 000 000 EUR albo 2% rocznego światowego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa (art. 83 ust. 4 RODO).

Powiązane zagadnienia


Stan prawny na dzień 12 listopada 2026 r. Opracowanie: adw. dr Wojciech Rożdżeński, adwokat i doktor nauk prawnych, partner w kancelarii MBSK, specjalizacja prawo medyczne i farmaceutyczne.

adw. dr Wojciech Rożdżeński

Adwokat. Doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Zastępca redaktora naczelnego „Przeglądu Prawa Medycznego”.

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2026 r.Wszystkie teksty